Jantine Kriens

Loslaten en vasthouden

Beleidsthema’s hebben tegenwoordig een hoge omloopsnelheid. Vier jaar geleden was onderwijskansen ‘hot’. Paul Scheffer’s artikel over het ‘multi-culturele drama’ deed Nederland opschrikken en er ontstond een groot gevoel van urgentie. Onderwijsachterstanden werd onderwijskansen, extra middelen voor de voor- en vroegschoolse educatie en de onderwijskansenaanpak kwamen beschikbaar.

Ter ondersteuning van scholen, peuterspeelzalen, besturen en gemeenten werden ‘flankerende maatregelen’ genomen. In netwerken leerden we van elkaar, vierden we successen en analyseerden we risico’s en valkuilen.  Na aanvankelijke weerstand bleken scholen met de onderwijskansenaanpak een nieuw zelfbewustzijn te ontwikkelen. Schoolbesturen lieten zich aanspreken op hun verantwoordelijkheden en gemeenten leerden om de grote verhalen te vertalen in oplossingen voor concrete problemen van concrete scholen. De onderwijskansenaanpak werd een sneeuwbal met ‘de vrijblijvenheid voorbij’ als motto. Schoolbesturen hebben de onderwijskansenaanpak geadopteerd voor ál hun scholen in het kader van hun kwaliteitsbeleid. Gemeenten hebben de onderwijskansenaanpak centraal gesteld in hun gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid.

Na vier jaar is het momentum voorbij. Het gevoel van urgentie lijkt groter maar de oplossingen worden in andere richtingen gezocht. Bestuurlijke ontvlechting, autonome scholen, feitelijke achterstand, burgerschap en platteland zijn de nieuwe woorden. Leo Prick schrijft in de NRC over de miljoenen die met het onderwijsachterstandenbeleid over de balk zijn gesmeten en blijkbaar verwoordt hij daarmee een gevoel van velen. En de scholen? De scholen werken gewoon door aan dezelfde vraagstukken. Een directeur van een basisschool in Rotterdam legde me uit dat hij zich herkende in het verhaal van de gekookte kikker: gooi je een kikker in kokend water dan springt hij eruit maar breng je het water met de kikker aan de kook, dan gaat hij langzaam dood.   

Ook voor het transferpunt onderwijsachterstanden is het momentum voorbij. Het was een voorrecht om mee te doen en voor ieder van ons geldt dat we vanaf 1 augustus a.s. loslaten maar vasthouden wat wezenlijk was.

april 2004