Jantine Kriens
Doorgaan

Beleidsthema’s hebben tegenwoordig een hoge omloopsnelheid. Vier jaar geleden was onderwijskansen hot. Er kwamen in hoog tempo extra middelen voor de voor- en vroegschoolse educatie en de aanpak van onderwijskansenachterstanden beschikbaar.

Ter ondersteuning van scholen, peuterspeelzalen, besturen en gemeenten werden allerlei maatregelen genomen. In netwerken leerden we van elkaar, vierden we successen en analyseerden we risico’s en valkuilen.  Na aanvankelijke weerstand bleken scholen met de onderwijskansenaanpak een nieuw zelfbewustzijn te ontwikkelen. Schoolbesturen lieten zich aanspreken op hun verantwoordelijkheden en gemeenten leerden om beleid te vertalen in oplossingen voor concrete problemen van concrete scholen. De onderwijskansenaanpak werd een sneeuwbal met ‘de vrijblijvenheid voorbij’ als motto, en vaak door schoolbesturen geadopteerd als kwaliteitsbeleid voor ál hun scholen en door gemeenten als uitgangspunt genomen voor hun gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid.

Na vier jaar is deze opwaartse beweging voorbij. Het gevoel van urgentie lijkt groter maar de oplossingen worden in andere richtingen gezocht. Bestuurlijke ontvlechting, autonome scholen, feitelijke achterstand, burgerschap en platteland zijn de nieuwe woorden. Leo Prick schrijft in de NRC over de miljoenen die met het onderwijsachterstandenbeleid over de balk zijn gesmeten en blijkbaar verwoordt hij daarmee een gevoel van velen. En de scholen? De scholen werken gewoon door aan dezelfde vraagstukken. Opstand blijft uit, schoolleiders worden moegebeukt door de opeenstapeling van bezuinigingen. Een directeur van een basisschool vertelde me zich te herkennen in het verhaal van de gekookte kikker: gooi je een kikker in kokend water dan springt hij eruit maar breng je het water met de kikker aan de kook, dan gaat hij langzaam dood. En deze schoolleider is niet de enige die wat is opgebouwd stukje bij beetje ziet afbrokkelen. Dat neemt niet weg dat er veel is bereikt. En dat het niet zo kan zijn dat alle kennis, alle ervaring en alle idealen nu plotseling zijn verdampt. Makkelijker wordt de aanpak van onderwijsachterstanden de komende jaren niet. Maar scholen gaan er wel gewoon mee door.

Juni 2004